Co oznacza pH wody, jakie pH ma woda z kranu i jaka powinna być woda do picia?
pH wody to miara jej kwasowości lub zasadowości w skali od 0 do 14, gdzie 7 oznacza odczyn obojętny. W Polsce woda przeznaczona do picia powinna mieć pH od 6,5 do 9,5 — tak mówi rozporządzenie Ministra Zdrowia. Woda z kranu mieści się zwykle w przedziale ok. 7–8, a woda destylowana po kontakcie z powietrzem ma lekko kwaśny odczyn, ok. 5,5–6.
Spis treści
- Czym jest pH wody
- Jakie pH ma woda z kranu, destylowana i deszczowa
- Jak zmienia się pH źródeł wody
- Co się dzieje, gdy zmienia się pH wody
- Normy pH wody pitnej w Polsce i na świecie
- Jak sprawdzić pH wody w domu
- Jak można zmienić pH wody, którą pijemy
- Dlaczego woda z wodorem ma różne pH
- Woda wodorowa — jej pH i inne właściwości
- Dlaczego warto monitorować TDS i pH
- Najczęstsze pytania
Czym jest pH wody
Wartość pH wody jest miarą jej kwasowości lub zasadowości. Poziom pH jest pomiarem aktywności jonów wodorowych, która odzwierciedla kwasowość lub zasadowość wody. Skala pH, jak pokazano poniżej, obejmuje zakres od 0 do 14, przy czym 7,0 jest wartością neutralną. Woda o niskim pH jest określana jako kwaśna, a woda o wysokim pH jest zasadowa lub alkaliczna. Czysta woda ma pH 7,0, ale woda ze źródeł ziemnych i opadów ma tendencję do bycia lekko kwaśną z powodu rozpuszczonego w niej dwutlenku węgla i zanieczyszczeń.
Skala pH jest skalą logarytmiczną, a więc każdy stopień na skali pH oznacza dziesięciokrotną zmianę kwasowości. Na przykład woda o pH 5,0 jest dziesięć razy bardziej kwaśna niż woda o pH 6,0, a woda o pH 4,0 jest 100 razy bardziej kwaśna niż woda o pH 6,0.
Jakie pH ma woda z kranu, destylowana i deszczowa
Odczyn wody, którą spotykamy na co dzień, zależy od jej źródła, składu mineralnego i tego, jak długo miała kontakt z powietrzem. Orientacyjne wartości:
| Rodzaj wody | Typowe pH | Od czego zależy |
|---|---|---|
| Woda z kranu | zwykle ok. 7–8 | Od ujęcia i uzdatniania. Norma dla wody pitnej to 6,5–9,5; dokładną wartość dla swojej sieci podaje lokalne przedsiębiorstwo wodociągowe. |
| Woda destylowana | ok. 7 tuż po destylacji, ok. 5,5–6 po kontakcie z powietrzem | Pochłania dwutlenek węgla z powietrza, który tworzy z nią słaby kwas węglowy. |
| Woda deszczowa | ok. 5,6 | Rozpuszczony dwutlenek węgla; przy zanieczyszczonym powietrzu odczyn może być jeszcze niższy (kwaśne deszcze). |
| Woda butelkowana | zależnie od składu | Od rodzaju wody i zawartości minerałów oraz dwutlenku węgla — woda gazowana jest bardziej kwaśna niż niegazowana. |
| Woda z jonizatora | od kwaśnej do wyraźnie zasadowej | Od ustawień urządzenia — jonizator rozdziela wodę na frakcję kwaśną i zasadową. |
| Woda wodorowa z generatora PEM | zbliżone do wody wyjściowej | Generator z membraną PEM nasyca wodę gazem, ale nie zmienia wyraźnie jej odczynu (więcej w sekcji o wodzie z wodorem). |
Jak zmienia się pH źródeł wody
Wody powierzchniowe mają zwykle wartość pH pomiędzy 6,5 a 8,5, a wody gruntowe — pomiędzy 6,0 a 8,5. Wartość pH źródła wody może się zmieniać w sposób naturalny. Niektóre rodzaje skał i gleby — na przykład wapienie — mogą neutralizować kwasowość bardziej efektywnie niż inne rodzaje skał i gleby, takie jak granit. Z kolei jeśli w jeziorze lub rzece rośnie duża liczba roślin, każda z nich po śmierci i rozłożeniu się uwalnia dwutlenek węgla; kiedy dwutlenek węgla miesza się z wodą, powstaje słaby kwas węglowy, który może spowodować obniżenie pH całego zbiornika wodnego.
Wiele działań człowieka ma szkodliwy wpływ na pH pobliskich źródeł wody. Kiedy przemysł i motoryzacja emitują dwutlenek siarki i tlenki azotu, mogą powstawać kwaśne deszcze.
Zanieczyszczenia chemiczne, pochodzące z zakładów przemysłowych, od osób prywatnych i społeczności, mogą powodować zakwaszenie wód. Szkodliwe substancje mogą dostać się do wody poprzez nielegalne zrzuty lub po nieodpowiednim oczyszczaniu ścieków.
Co się dzieje, gdy zmienia się pH wody
Zmiana pH wody może mieć szereg konsekwencji. W środowisku naturalnym w wyniku zakwaszenia wiele roślin i zwierząt choruje, a nawet umiera. Wiele odmian ryb i innych zwierząt wodnych jest niezwykle wrażliwych na zmiany temperatury i składu wody. Infografika na początku artykułu pokazuje, przy jakim pH giną poszczególne gatunki. Gdy pH wynosi około 6,0 do 7,0 (norma dla wielu jezior i strumieni), ekosystem charakteryzuje się dużą różnorodnością biologiczną. W miarę obniżania się pH i wzrostu kwasowości spada liczba organizmów, które są w stanie przetrwać w takiej wodzie.
Nie zawsze jednak zmiana pH jest rzeczą złą. Sztucznie wytwarzana woda o zmienionym pH ma zastosowanie w kosmetologii czy dezynfekcji (woda kwaśna) oraz w celach spożywczych (woda o podwyższonym pH).
Kwaśny odczyn wody ma także działanie synergiczne — połączenie niskiego pH i zwiększonego stężenia określonych substancji jest znacznie bardziej szkodliwe niż prosta suma działań obu tych czynników. Na przykład aluminium, ołów i rtęć to substancje potencjalnie niebezpieczne, ale przy niskim pH wody mogą mieć wyjątkowo szkodliwe skutki dla żyjących w niej organizmów.
Woda o kwaśnym odczynie może również powodować problemy, kiedy jest spożywana przez ludzi. Sama lekko kwaśna woda nie jest niebezpieczna, ale niskie pH w połączeniu z obecnymi w wodzie substancjami może już być poważnym zagrożeniem. Woda o pH mniejszym niż 6,5 może wypłukiwać jony metali, w tym żelaza, manganu, miedzi, ołowiu i cynku, z armatury i rur. Z kolei woda o pH większym niż 8,0 może być trudniejsza do dezynfekcji. Światowa Organizacja Zdrowia zaleca, aby przy dezynfekcji chlorem pH wody było mniejsze niż 8,0, bo w wodzie zasadowej chlorowanie jest mniej skuteczne.
Normy pH wody pitnej w Polsce i na świecie
W Polsce normy dotyczące wody pitnej reguluje prawo. Według rozporządzenia Ministra Zdrowia z 2017 roku w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi woda pitna powinna mieć pH od 6,5 do 9,5 (załącznik nr 1, część C). Treść rozporządzenia znajdziesz w Dzienniku Ustaw z 2017 r., poz. 2294.
W Stanach Zjednoczonych pH uznaje się za wskaźnik o znaczeniu drugorzędnym (SMCL), podobnie jak TDS; zalecany zakres wynosi od 6,5 do 8,5. Według EPA zauważalne efekty spadku poziomu pH poniżej 6,5 to gorzki, metaliczny smak wody i szybsza korozja. Zauważalne skutki wzrostu poziomu pH powyżej 8,5 to uczucie śliskości, posmak sody i powstawanie osadu.
Także w Kanadzie pH, podobnie jak TDS, jest celem o znaczeniu estetycznym. Kanadyjskie wytyczne dotyczące jakości wody pitnej sugerują, że pH wody pitnej powinno wynosić od 7,0 do 10,5. Regulacje Saskatchewan Drinking Water Standards and Objectives zalecają, aby pH wody pitnej wynosiło od 6,5 do 9,0.
Jak sprawdzić pH wody w domu
pH wody można zmierzyć samodzielnie na trzy sposoby, różniące się dokładnością:
- Paski wskaźnikowe — najtańsze i najprostsze. Po zanurzeniu w wodzie zmieniają kolor, który porównuje się ze skalą na opakowaniu. Dają wynik przybliżony, zwykle z dokładnością do całej jednostki pH.
- Testy kroplowe — odczynnik dodaje się do próbki wody i odczytuje kolor. Są dokładniejsze od pasków, ale nadal opierają się na ocenie barwy.
- Elektroniczny pH-metr — najdokładniejszy. Żeby jego wynik był wiarygodny, trzeba go regularnie kalibrować roztworami wzorcowymi i przechowywać elektrodę zgodnie z instrukcją.
Mierząc pH, zbadaj świeżą próbkę: woda pozostawiona na dłużej w otwartym naczyniu pochłania dwutlenek węgla z powietrza i jej pH spada.
Jak można zmienić pH wody, którą pijemy
Istnieje kilka metod, które mogą zwiększyć pH wody. Najczęściej robi się to przy użyciu węglanu sodu i wodorotlenku sodu, ale lepszym sposobem radzenia sobie z niskim pH jest użycie węglanów wapnia i magnezu, które nie tylko zwiększą poziom pH, ale także sprawią, że woda będzie miała mniejsze właściwości korozyjne; warto dodać, że zarówno wapń, jak i magnez to składniki mineralne potrzebne organizmowi — w przeciwieństwie do nadmiaru sodu.
pH wody możemy zmienić też mechanicznie, stosując urządzenia zwane jonizatorami wody. Urządzenie to przeprowadza proces elektrolizy przy pomocy tytanowych płyt i rozdziela wodę na frakcję kwaśną i zasadową. Dzięki temu otrzymujemy wodę alkaliczną o zmienionym pH.
Co ważne, w jonizatorze można zwykle sterować poziomem pH i produkować wodę kwasową lub alkaliczną; modele różnią się liczbą płyt i zakresem uzyskiwanego pH. Z wodą alkaliczną wiąże się też potencjał oksydacyjno-redukcyjny — o potencjale REDOX i wskaźniku ORP przeczytasz w tym wpisie.
Dlaczego to jest ważne? Woda o różnym odczynie, zasadowym lub kwasowym, ma różne zastosowanie. Woda kwasowa o zmniejszonym pH stosowana jest np. w kosmetyce lub, jeśli poziom kwasowości jest bardzo wysoki, jako środek odkażający. Nie jest natomiast przeznaczona do picia. W drugą stronę woda o wyższym pH bywa stosowana do poprawy smaku żywności i w procesie gotowania.
Dlaczego niektóre wody z rozpuszczonym H₂ mają zasadowe pH, a inne są bliższe obojętnemu
Elektrolizery, czyli jonizatory alkaliczne, produkują gaz H₂ na ujemnej katodzie, redukując za pomocą prądu wodę do wodoru. Przy katodzie powstają przy tym jony wodorotlenkowe (OH⁻), więc woda po stronie katody staje się zasadowa i jej pH rośnie powyżej 7. Reakcję zachodzącą na katodzie opisuje równanie:
Inne typy urządzeń do wody wodorowej, maszyny do infuzji wodoru (HIM), wykorzystują membranę wymiany protonów (PEM) do wytwarzania wody H₂ i nie wykonują elektrolizy bezpośrednio na wodzie pitnej. Zamiast tego produkują gaz wodorowy w małej komorze elektrolizy, a następnie nasycają nim filtrowaną wodę pitną za pomocą specjalnego urządzenia zwanego „rozpuszczalnikiem”. Dlatego, w zależności od pH testowanej wody wodorowej, pomiary ORP będą dawać bardzo różne (i często mylące) wyniki, co uniemożliwia używanie odczytu ORP do mierzenia rozpuszczonych poziomów H₂ lub oceny właściwości wody.
Związek między pH a ilością rozpuszczonego wodoru i wskaźnikiem rH2 opisujemy osobno w artykule korelacja między pH wody a ilością wodoru.
Woda wodorowa — jej pH i inne właściwości
Innym rodzajem wody, której właściwości różnią się od zwykłej wody pitnej, jest woda wodorowa. O badaniach nad wodorem molekularnym, przyjmowanym w postaci inhalacji czy wody, piszemy w wielu artykułach na naszym blogu.
Różnica pomiędzy jonizatorem a generatorem wodoru jest taka, że wodór produkowany w urządzeniu do tego przeznaczonym jest w 99,99% czystym wodorem. Pozwala na to specjalna membrana. Dlatego, jeśli chcemy korzystać z wody nie tylko o zmienionym pH, ale przede wszystkim nasyconej wodorem, lepiej jest zaopatrzyć się w generator wodoru.
Butelki do wody wodorowej
Przenośne generatory, w których wodór rozpuszcza się bezpośrednio w wodzie do picia.
Domowe inhalatory wodoru
Urządzenia do inhalacji wodorem, które pozwalają też przygotować wodę wodorową.
Dlaczego warto monitorować TDS i pH
Monitorowanie poziomu TDS i pH wody pitnej jest ważne z kilku powodów. Kiedy źródło wody ma wysoki poziom TDS lub niskie pH, rośnie prawdopodobieństwo, że w wodzie znajdują się także szkodliwe zanieczyszczenia. Poziomy TDS i pH są stosunkowo łatwe do zmierzenia; jeśli coś złego dzieje się z wodą — na przykład występują w niej zanieczyszczenia — prawdopodobnie ulegną zmianie także poziomy TDS i pH, więc śledzenie tych zmian może działać jako wczesny sygnał ostrzegawczy poważniejszych problemów. Dlatego ważne jest, aby monitorować poziomy TDS i pH tak, by w przypadku ich zmiany można było natychmiast podjąć odpowiednie działania. O tym, czym jest TDS, piszemy w artykule TDS — całkowite stężenie substancji rozpuszczonych.
Najczęstsze pytania
Co to jest pH wody?
To miara kwasowości lub zasadowości wody w skali od 0 do 14. Wartość 7 oznacza odczyn obojętny, niższa — kwaśny, wyższa — zasadowy. Skala jest logarytmiczna: każdy stopień to dziesięciokrotna zmiana kwasowości.
Jakie powinno być pH wody pitnej?
W Polsce od 6,5 do 9,5 — tak stanowi rozporządzenie Ministra Zdrowia z 2017 roku. W Stanach Zjednoczonych zalecany zakres to 6,5–8,5.
Jakie pH ma woda z kranu?
Zwykle ok. 7–8, choć zależy to od ujęcia i sposobu uzdatniania. Dokładną wartość dla swojej sieci wodociągowej znajdziesz w komunikatach lokalnego przedsiębiorstwa wodociągowego.
Jakie pH ma woda destylowana?
Tuż po destylacji ok. 7, ale po kontakcie z powietrzem pochłania dwutlenek węgla i jej pH spada do ok. 5,5–6.
Czy woda o pH 9 jest zdrowa?
Woda o pH 9 mieści się w polskiej normie dla wody pitnej (do 9,5). Nie ma jednak mocnych dowodów, że samo podwyższone pH wody poprawia zdrowie — normy pH wynikają głównie ze względów technicznych i smakowych.
Co oznacza niskie, a co wysokie pH wody?
Niskie pH (poniżej 6,5) to woda kwaśna, która może wypłukiwać metale z rur i mieć metaliczny posmak. Wysokie pH (powyżej 8,5) daje uczucie śliskości, posmak sody i sprzyja powstawaniu osadu.
Jak sprawdzić pH wody w domu?
Paskami wskaźnikowymi, testem kroplowym albo elektronicznym pH-metrem. Paski dają wynik przybliżony, pH-metr — najdokładniejszy, pod warunkiem regularnej kalibracji.
Czy woda wodorowa ma wysokie pH?
To zależy od urządzenia. Woda z jonizatora alkalicznego ma podwyższone pH, bo przy katodzie powstają jony OH⁻. Generatory z membraną PEM, w tym butelki wodorowe, nasycają wodę wodorem bez wyraźnej zmiany jej odczynu.
Punkty partnerskie
Osoby zainteresowane inhalacjami wodorem zapraszamy do naszych punktów partnerskich w Krakowie: na Krowodrzy i na Zabłociu.
- Kraków:KCTH, Filia Krowodrza, ul. Miechowska 4a
- Kraków:KCTH, Filia Zabłocie, ul. Klimeckiego 8/75 (klatka D)
- KCTH — rezerwacja w obu filiach: telefon 12 312 07 37, e-mail biuro@kcth.pl
Treść ma charakter informacyjny i nie stanowi porady medycznej. Normy i zalecenia dotyczące wody pitnej odnoszą się do jej jakości technicznej i smakowej. W razie wątpliwości dotyczących jakości wody w Twojej sieci skontaktuj się z lokalnym przedsiębiorstwem wodociągowym lub stacją sanitarno-epidemiologiczną.