Czy alkaliczna woda jonizowana, nazywana żywą wodą, naprawdę działa, czy to głównie marketing jonizatorów?
Woda jonizowana (alkaliczna, „żywa woda”) to woda o podwyższonym pH, najczęściej z jonizatora działającego na zasadzie elektrolizy. Badania nad nią są nieliczne i małe. Dotyczą głównie nawodnienia po wysiłku i działania na pepsynę w warunkach laboratoryjnych. Nie potwierdzają, że woda alkaliczna „odkwasza” organizm albo leczy choroby, bo pH krwi nie zależy od pH wypijanej wody. Jeśli interesują Cię właściwości antyoksydacyjne, przyjrzyj się wodzie wodorowej. W jej przypadku badany jest rozpuszczony wodór H₂, a nie pH.
Spis treści
- Czym jest woda alkaliczna?
- Dlaczego pH wody jest ważne?
- Woda alkaliczna a woda wodorowa
- Woda alkaliczna — hit czy kit?
- Refluks żołądka
- Wpływ na gęstość krwi
- Poprawa jakości składu kości
- Ciśnienie krwi, cukier i cholesterol
- Poprawa nawodnienia
- Wydłużenie życia
- Jonizator wody — opinie lekarzy i naukowców
- Najczęstsze pytania
W tym artykule piszemy o wodzie alkalicznej z jonizatora lub generatora wodoru. Tłumaczymy, czym jest taka woda, jak ją pozyskać i co mówią badania o jej działaniu. Wyjaśniamy również, czym alkaliczna woda jonizowana różni się od wody wodorowej.
Jonizatory wody bywają sprzedawane pod hasłem „żywej wody”, która ma odkwaszać organizm i pomagać w wielu dolegliwościach. Sprawdzamy, które z tych obietnic mają oparcie w badaniach, a które są uproszczeniem.

Czym jest woda alkaliczna?
Woda alkaliczna to płyn, który w wyniku jonizacji ma zmienione pH. Termin „pH” oznacza jednostkę miary kwasowości lub zasadowości. Jest to opis stężenia jonów wodoru w wodzie. Jonizacji wody można dokonać na kilka sposobów, ale my skupiamy się na jonizacji przez elektrolizę, bo na tej zasadzie działają zarówno jonizatory, jak i generatory wody wodorowej.
Wodę alkaliczną daje też natura. Niektóre wody mineralne, bogate w wodorowęglany, mają pH powyżej 8 bez żadnej elektrolizy.
Warto również zaznaczyć, że w trakcie jonizacji zmienia się wskaźnik ORP. Czym on jest, piszemy we wpisie o potencjale Redox wody.
Zakres pH wynosi od 0 do 14 i im niższe pH, tym woda jest bardziej kwasowa, a wyższe pH oznacza wodę zasadową. Woda o pH 7 jest obojętna. Woda z kranu ma zwykle pH zbliżone do obojętnego, a polskie przepisy dopuszczają dla wody pitnej zakres 6,5–9,5. Więcej o tym piszemy w artykule o pH wody.
Dlaczego pH wody jest ważne? I co oznacza, że woda jest kwasowa lub zasadowa
Woda o różnym pH ma różne zastosowania. Woda kwasowa o pH poniżej 6 (zwana też czasem martwą wodą) jest stosowana w kosmetologii lub jako środek odkażający.
Właściwości wody kwasowej
- Działa bakteriobójczo na powierzchniach. Odpowiada za to głównie kwas podchlorawy (HOCl), który powstaje przy elektrolizie wody zawierającej chlorki.
- Jest mocnym utleniaczem (oksydantem).
- Kwas podchlorawy jest składnikiem preparatów do oczyszczania ran i pielęgnacji skóry.
- W rolnictwie ekologicznym bywa używana do dezynfekcji i ochrony roślin przed grzybami.
Woda kwasowa jest w większości przeznaczona do zastosowań zewnętrznych: do przemywania ran, odnowy naturalnej kwasowości skóry, dezynfekcji pomieszczeń w ekologicznej gospodarce. Siła jej działania zależy od stężenia kwasu podchlorawego, a to od zawartości soli w wodzie i od konstrukcji urządzenia. Wody kwasowej z jonizatora się nie pije.
Woda o pH powyżej 7 jest zwana wodą zasadową (żywą wodą). Jonizatory dają zwykle wodę o pH w zakresie ok. 8–10. Bywa ona nazywana przeciwutleniaczem i reklamowana jako „odkwaszająca” organizm. To uproszczenie. Organizm utrzymuje pH krwi w wąskim zakresie ok. 7,35–7,45 dzięki układom buforowym, płucom i nerkom, a wypita woda trafia najpierw do kwaśnego środowiska żołądka. Ujemne ORP wody z jonizatora wynika w dużej mierze z rozpuszczonego w niej wodoru. To właśnie wodór, a nie pH, jest dziś przedmiotem badań nad stresem oksydacyjnym.
Właściwości wody alkalicznej (zasadowej) — obietnice i fakty
| Obietnica | Co wiadomo |
|---|---|
| Naturalny przeciwutleniacz (antyoksydant) | Samo wysokie pH nie czyni wody antyoksydantem. Za właściwości redukujące wody z jonizatora odpowiada głównie rozpuszczony wodór H₂. |
| Szybko nawadnia komórki i wymywa toksyny | W małych badaniach u osób ćwiczących woda alkaliczna wiązała się z lepszymi wskaźnikami nawodnienia, np. niższą gęstością właściwą moczu. Nie ma dowodów na „wymywanie toksyn”, tym zajmują się nerki i wątroba. |
| Pomaga w utrzymaniu równowagi kwasowo-zasadowej organizmu | Picie wody alkalicznej może podnieść pH moczu, ale nie zmienia trwale pH krwi. |
| Mniejsze napięcie powierzchniowe pomocne przy zagęszczeniu krwi | Jedno badanie na 100 zdrowych dorosłych wykazało nieco większy spadek lepkości krwi po wysiłku (opis niżej). Na napięcie powierzchniowe jako mechanizm nie ma dowodów. |
| Pobudza naturalną siłę organizmu i polepsza samopoczucie | To subiektywne odczucia, których nie potwierdzono w badaniach kontrolowanych. |
Woda alkaliczna a woda wodorowa (woda wodorowana)
Na rynku dostępne są urządzenia do produkcji wody alkalicznej (jonizowanej) jak i do produkcji wody wodorowej (wodorowanej). Czym różnią się takie urządzenia oraz oba rodzaje wody?
Woda alkaliczna ma wyższe pH, ale niekoniecznie musi zawierać rozpuszczony wodór molekularny (H₂). Wodę alkaliczną można też otrzymać w sposób naturalny, bez udziału elektrolizy, podczas gdy wodę wodorową przygotowuje się w specjalnie do tego przeznaczonych urządzeniach. Chociaż oba rodzaje urządzeń działają w oparciu o elektrolizę, to nie przebiega ona tak samo w obu przypadkach i stąd różnice.
W jonizatorze woda przepływa obok elektrod rozdzielonych przeponą. Przy katodzie powstaje woda zasadowa z niewielką ilością wodoru, a przy anodzie woda kwasowa. W butelce wodorowej tlen i produkty uboczne elektrolizy są odprowadzane na zewnątrz, a w wodzie zostaje wodór. pH wody praktycznie się przy tym nie zmienia.
Generatory wodoru sprzedawane w naszym sklepie wykorzystują w procesie elektrolizy technologie SPE i PEM. Czym one są? SPE, czyli Solid Polymer Electrode, to proces, w którym dochodzi najogólniej mówiąc do rozdzielenia gazów. W naszym przypadku rozdzielamy wodór i tlen.
Natomiast PEM, czyli Membrana Wymiany Protonów, odpowiada za to, że generowany gaz (wodór) jest bardzo czysty i nie zawiera szkodliwych gazów, które mogą powstać w procesie elektrolizy (chlor czy ozon). Przez to woda jest bezpieczna do picia lub uzyskany gaz nadaje się do inhalacji.

| Cecha | Woda jonizowana (alkaliczna) | Woda wodorowa |
|---|---|---|
| pH | Podwyższone, zwykle ok. 8–10 | Praktycznie takie jak wody wyjściowej |
| Rozpuszczony H₂ | Niewielki i zmienny, zależny od urządzenia i przepływu | Główny składnik, np. w butelce CA-303 do 2,0 ppm |
| Urządzenie | Jonizator podłączany do kranu | Butelka lub dzbanek z membraną SPE/PEM |
| Co jest badane | pH i składniki mineralne wody | Wodór molekularny H₂ |
| Do picia | Frakcja zasadowa; frakcja kwasowa tylko do użytku zewnętrznego | Cała porcja, najlepiej od razu po przygotowaniu |
Szerzej o różnicach piszemy w artykule Woda jonizowana alkaliczna a woda wodorowa. Zapraszamy również do przeczytania artykułu o tym, ile wodoru produkuje generator i ile wody wodorowej warto pić.
Woda alkaliczna hit czy kit?
Badań nad wodą alkaliczną jest niewiele. Są to głównie małe i krótkie badania, część z nich na zwierzętach lub w warunkach laboratoryjnych. Poniżej opisujemy te, na które najczęściej powołują się sprzedawcy jonizatorów, razem z tym, co faktycznie z nich wynika. Znacznie więcej badań dotyczy samego wodoru molekularnego w formie inhalacji i wody wodorowej (zajrzyj do przeglądu badań nad wodorem).
W skrócie
- Najmocniejsze sygnały dotyczą nawodnienia po wysiłku u zdrowych osób, ale pochodzą z małych badań.
- Refluks: obiecujący wynik, ale tylko w probówce.
- Kości: korzystne zmiany markerów przy naturalnej wodzie mineralnej bogatej w wodorowęglany, nie przy wodzie z jonizatora.
- „Odkwaszanie” organizmu, leczenie chorób, dłuższe życie u ludzi: brak dowodów.
Refluks żołądka
W 2012 roku przeprowadzono badanie laboratoryjne (in vitro), które wykazało, że woda o pH 8,8 trwale dezaktywuje pepsynę. To enzym trawienny, który przy refluksie podrażnia przełyk i krtań. Woda miała też dobrą zdolność buforowania kwasu solnego. Autorzy uznali to za przesłankę do dalszych badań nad wodą alkaliczną jako uzupełnieniem leczenia refluksu. Badanie prowadzono w probówce, nie na pacjentach, i nie zastępuje ono leczenia zaleconego przez lekarza.
Źródło: Koufman JA, Johnston N. Potential benefits of pH 8.8 alkaline drinking water as an adjunct in the treatment of reflux disease. Ann Otol Rhinol Laryngol. 2012;121(7):431–434. PubMed
Wpływ na gęstość krwi
W 2016 roku opublikowano badanie nad wpływem przyjmowania wody alkalicznej na gęstość (lepkość) krwi. Gęstość krwi wpływa bezpośrednio na jej przepływ w organizmie. Przebadano 100 zdrowych dorosłych, którzy ćwiczyli w ciepłym pomieszczeniu, aż stracili z potem ok. 2% masy ciała. Osoby, które uzupełniały płyny elektrolizowaną wodą o wysokim pH, obniżyły lepkość krwi średnio o 6,3%, a pijące zwykłą wodę o 3,4%. Pozostałe wskaźniki nawodnienia nie różniły się między grupami.
Badanie dotyczyło krótkiego okresu po wysiłku u zdrowych osób. Nie pozwala więc wnioskować o wpływie wody alkalicznej na serce czy na ryzyko zatorów.
Źródło: Weidman J i wsp. Effect of electrolyzed high-pH alkaline water on blood viscosity in healthy adults. J Int Soc Sports Nutr. 2016;13:45. PubMed
Poprawa jakości składu kości
Inne badanie, z 2009 roku, przeprowadzono pod kątem wpływu wody alkalicznej na strukturę kości. Badanie pokazało pozytywny wpływ na resorpcję kości u osób, które przyjmowały wodę bogatą w wodorowęglany. Resorpcja kości to proces, w którym stara tkanka kostna jest rozkładana, a następnie zastępowana nową. Gdy rozkład przeważa nad odbudową, z czasem ubywa masy kostnej.
W badaniu 30 młodych kobiet przez 4 tygodnie piło 1,5 l dziennie jednej z dwóch wód mineralnych bogatych w wapń. Autorzy badania wykazali, że woda alkaliczna bogata w wodorowęglany oraz wapń zmniejszała proces resorpcji bardziej niż w przypadku picia wody kwasowej, nadal wzbogaconej o wapń. Spadły markery resorpcji kości (CTX) i parathormon. Była to naturalna woda mineralna, nie woda z jonizatora, a badanie mierzyło markery we krwi, nie gęstość kości.
Źródło: Wynn E i wsp. Alkaline mineral water lowers bone resorption even in calcium sufficiency. Bone. 2009;44(1):120–124. PubMed
Zmniejszenie ciśnienia krwi, poziomu cukru oraz cholesterolu
W opisach jonizatorów często pojawia się obietnica, że regularne picie wody alkalicznej obniża ciśnienie krwi, poziom cukru i cholesterolu. Nie ma dobrze zaprojektowanych badań klinicznych, które potwierdzałyby taki efekt samej wody alkalicznej. Osoby z nadciśnieniem, cukrzycą lub podwyższonym cholesterolem nie powinny traktować jej jako zamiennika leczenia.
Markery metaboliczne oceniano za to w małych badaniach z wodą wodorową, np. przy 900 ml dziennie przez 8 tygodni u osób z cukrzycą typu 2. Piszemy o tym w artykule o dawkowaniu wodoru molekularnego.
Poprawa nawodnienia
W badaniu z 2017, opublikowanym w magazynie „Biology of Sport” napisano, że woda alkaliczna znacząco wpływa na poprawę nawodnienia organizmu u osób ćwiczących. Potwierdza to badanie gęstości właściwej moczu. Badanie przeprowadzili naukowcy z AWF w Katowicach na 36 piłkarzach, którzy przez 7 dni pili ok. 4 l dziennie jednego z trzech rodzajów wody.
Picie wody alkalicznej (w badaniu była to niskozmineralizowana woda zasadowa, nie woda z jonizatora) wpłynęło też na pH moczu, co wykazano w testach, i przyspieszyło wykorzystanie mleczanu po intensywnych ćwiczeniach interwałowych. Natomiast u osób, które w badaniu przyjmowały zwykłą wodę stołową, nie zauważono podobnych wyników.
Wnioskując, badania pokazują, że picie wody alkalicznej może korzystnie wpływać na nawodnienie i regenerację po wysiłku u zdrowych osób ćwiczących. To jednak małe i krótkie badania, a zmiany pH dotyczyły moczu, nie krwi.
Źródło: Chycki J, Zając T, Maszczyk A, Kurylas A. The effect of mineral-based alkaline water on hydration status and the metabolic response to short-term anaerobic exercise. Biol Sport. 2017;34(3):255–261. PubMed
Wydłużenie życia
150 myszy laboratoryjnych poddano eksperymentowi, w którym podawano im wodę alkaliczną przez okres 3 lat. Wyniki sugerowały, że myszy pijące wodę alkaliczną żyły dłużej niż grupa kontrolna. Przeprowadzono również badania histopatologiczne nerek, jelit, serca, wątroby oraz mózgu w celu sprawdzenia, czy woda alkaliczna mogła mieć jakieś negatywne efekty. Nie zaobserwowano różnic między grupami.
To badanie na zwierzętach. Nie wiadomo, czy jego wynik przekłada się na ludzi.
Źródło: Magro M i wsp. Alkaline Water and Longevity: A Murine Study. Evid Based Complement Alternat Med. 2016;2016:3084126. PubMed
Jonizator wody — opinie lekarzy i naukowców
Najszerzej cytowanym podsumowaniem wiedzy jest przegląd systematyczny opublikowany w BMJ Open w 2016 roku. Autorzy przeanalizowali ponad 8 tys. publikacji pod kątem związku wody alkalicznej i diety „zasadowej” z nowotworami. Nie znaleźli ani jednego badania z randomizacją. Wniosek był jednoznaczny: promowanie wody alkalicznej jako sposobu na zapobieganie nowotworom lub ich leczenie nie jest uzasadnione.
Lekarze i dietetycy zwracają uwagę, że pH krwi reguluje organizm, a nie wypijana woda. Woda o pH powyżej 9,5 wykracza poza zakres dopuszczony w Polsce dla wody pitnej. Osoby z chorobami nerek i przyjmujące leki na stałe powinny skonsultować regularne picie wody o wysokim pH z lekarzem. Subiektywnie lepsze samopoczucie po zakupie jonizatora bywa po prostu efektem picia większej ilości wody.
Jeśli zależy Ci na wodzie, która jest przedmiotem badań nad stresem oksydacyjnym, zwróć uwagę na wodę wodorową. W jej przypadku liczy się stężenie rozpuszczonego H₂, a nie pH. Przeczytaj też, co mówią badania i opinie o wodzie wodorowej.
Źródło: Fenton TR, Huang T. Systematic review of the association between dietary acid load, alkaline water and cancer. BMJ Open. 2016;6(6):e010438. PubMed
Najczęstsze pytania
Czym jest woda jonizowana (żywa woda)?
To woda o podwyższonym pH, zwykle ok. 8–10, otrzymywana najczęściej w jonizatorze metodą elektrolizy. Nazwa „żywa woda” odnosi się do frakcji zasadowej, a „martwa woda” do kwasowej.
Czy woda jonizowana jest zdrowa?
Picie wody alkalicznej przez zdrowe osoby uważa się za bezpieczne, a małe badania wskazują na korzyści dla nawodnienia po wysiłku. Nie ma jednak dowodów, że leczy choroby albo zapobiega im. Przy chorobach nerek i stałym przyjmowaniu leków warto porozmawiać z lekarzem.
Czy woda alkaliczna odkwasza organizm?
Nie w takim sensie, w jakim obiecuje to reklama. Organizm utrzymuje pH krwi w wąskim zakresie ok. 7,35–7,45 niezależnie od pH wypijanej wody. Woda alkaliczna może natomiast podnieść pH moczu.
Czym różni się woda jonizowana od wody wodorowej?
Woda jonizowana ma podwyższone pH i niewielką, zmienną ilość wodoru. Woda wodorowa ma pH praktycznie takie jak woda wyjściowa, a jej główną cechą jest rozpuszczony wodór H₂, np. w butelce CA-303 do 2,0 ppm.
Czy wodę kwasową z jonizatora można pić?
Nie. Woda kwasowa jest przeznaczona do zastosowań zewnętrznych, np. do dezynfekcji powierzchni czy przemywania skóry.
Czy woda alkaliczna pomaga na refluks?
W badaniu laboratoryjnym woda o pH 8,8 dezaktywowała pepsynę, enzym odpowiedzialny za podrażnienia przy refluksie. Nie przeprowadzono jednak badań na pacjentach, które potwierdzałyby ten efekt, więc woda alkaliczna nie zastępuje leczenia refluksu.
Punkty partnerskie
Osoby zainteresowane terapią wodorem zapraszamy do naszych punktów partnerskich w Krakowie.
- Kraków:KCTH, Filia Krowodrza, ul. Miechowska 4a
- Kraków:KCTH, Filia Zabłocie, ul. Klimeckiego 8/75 (klatka D)
- KCTH — rezerwacja w obu filiach: telefon 12 312 07 37, e-mail biuro@kcth.pl
Treść ma charakter informacyjny i nie stanowi porady medycznej. Woda alkaliczna ani woda wodorowa nie są produktami leczniczymi i nie zastępują leczenia ani diagnostyki. W razie chorób przewlekłych, ciąży, karmienia piersią lub przyjmowania leków skonsultuj ich regularne picie z lekarzem.

